1544 Beatrice de Graaf liegt. 12000 artikelen... Putin radicaliseerde... Ja, omdat de Nato die 'radicalisering' zèlf uitlokt.

Dolf van Wijk doet goed werk.  Zijn uitleg is duidelijk en overtuigend. 

Wat ik zelf nog graag wil toevoegen is dat 'cognitieve dissonantie'  niet is zoals hij het beschrijft. 

Belangrijk:  Dit psychologische fenomeen biedt de kans om een groep mensen een volledig foute overtuiging te laten 'omarmen'. Ze worden blind voor de werkelijkheid en gaan de leugen vertellen.  Ik leg het hieronder uit hoe dat werkt:

Nee, cognitieve dissonantie is het volgende: 

Je bent er in je hart van overtuigd dat Netanyahu een enorme misadiger is, maar jouw functie vereist dat je dit nooit zegt.  Integendeel:  in de openbaarheid moet je Netanyahu steunen en hem goed praten. Dat geeft een dissonant: dat wringt in het hoofd. 

'De menselijke geest' gaat dit oplossen. Maar dat kost tijd. Je kan niet van de ene dag op de andere iets 'wegpoetsen',  onbelangrijk maken. Er is tijd voor nodig.  

Na een tijd wordt een mens wakker, en ziet hij alleen nog de deels gelogen en vaak gemanipuleerde versie van  '7 oktober', en wordt daar àlles mee goedgekeurd.   
Als Hamas 300 mensen heeft gedood, dan mag Israel wel 680.000 onschuldigen doden.  

Het begrip 'proportionaliteit' is ver weg bij deze mensen.

Het mechanisme dat je maar moeilijk twee verschillende standpunten kunt hebben, een echt standpunt en  een publiek standpunt,  wordt door politici heel vaak gebruikt. 

Twee voorbeelden: 

Saddam dwong zijn volksvertegenwoordigers om heel hard voor hem te applaudisseren. 
Wie iets van twijfel vertoonde,  kreeg problemen. Dat harde applaus was in strijd met wat het lid dacht. Maar na 60 nachten slapen was de cognitieve dissonantie opgelost: "Saddam is de juiste man voor ons land" was nu de oprechte mening van die volksvertegenwoordiger.

Amerikaanse Congres-leden wiens campagnegeld afhankelijk is van hun steun aan Israel,  gaven Netanyahu meer dan 50 staande ovaties.  Waarschijnlijk begon elk politicus met de innerlijke opinie dat Israel slecht met de Palestijnen is omgegaan. Maar AIPAC  dwingt hen om in de openbaarheid heel fel achter Israel te gaan staan.  Hoe lossen ze die tegenstrijdigheid in hun hoofd op, die cognitieve dissonantie?  Er is maar één mogelijkheid: blind worden voor de dis-proportionele agressie van  Israel en jouw èchte opinie aanpassen bij wat je in de openbaarheid moest zeggen en tonen.  Je wordt dan langzaam steeds meer overtuigd dat Hamas uit beesten bestaat, en dat Israel uit slachtoffers bestaat die in feite de moslim-klappen voor ons allen opvangen. 

In het algemeen:  Mensen kùnnen van opinie veranderen, maar alleen als ze in het openbaar die àndere opinie moeten steunen, en na 60 nachtjes slapen.  Dan  worden ze wakker en verdedigen een standpunt waar ze vroeger tegen waren.   Dàt ze er vroeger tegen waren  komt nog nauwelijks in  hun bewustzijn naar boven. 

Deze e-mail doorgestuurd? Abonneer je hier voor meer De Grote Russische Kloof (I): Twee Films op Eén Scherm Waarom twee intelligente Nederlanders naar hetzelfde kijken en totaal verschillende dingen zien — deel 1 van 2 Dolf van Wijk aug 14 complotdenkerij@substack.com        LEES IN DE APP       Videostills podcast Bontenbal’s boekenclub 17 juni - Blckbx Kantelpunt 28 juli 2026 Vooraf: dit artikel bouwt voort op twee YouTube-interviews die iedereen zou moeten zien. Het eerste is de boekbespreking door Henri Bontenbal (CDA) met historicus Beatrice de Graaf over haar boek over Poetin. Het tweede is een gesprek bij Kantelpunt tussen historicus Diedert de Wagt, George van Houts, en Rusland-kenner Peter van Stigt. Kijk ze allebei, bij voorkeur achter elkaar. De dissonantie die je dan ervaart is precies het onderwerp van dit artikel. Twee Films op Eén Scherm — Een Les in Cognitieve Dissonantie Er is een moment in het Kantelpunt-interview met Peter van Stigt dat je niet meer vergeet. Hij vertelt over een diner met Russische collega’s in Moskou, juni 2022. Twaalf man aan tafel. De oorlog is gaande. Van Stigt bereidt zich voor op een verhitte discussie. In plaats daarvan vertelt iedereen om de beurt zijn verhaal. Twee van de tien hebben een andere mening dan de rest. Er wordt geluisterd. Argumenten uitgewisseld. Geen stemverheffing. Dan zegt Van Stigt, bijna terloops: “Daar moet je in Nederland eens om komen. Dat gaat gewoon helemaal niet. Binnen de kortste keren zit iedereen hoog in de emotie.” Die ene observatie spreekt boekdelen. Wat Van Stigt hier beschrijft is cognitieve dissonantie in actie — de psychologische spanning die ontstaat wanneer je brein twee tegenstrijdige beelden van de werkelijkheid tegelijk moet vasthouden. De term klinkt academisch, maar het fenomeen is heel herkenbaar. Je krijgt twee onderbouwde maar botsende verhalen voorgeschoteld en je hoofd kan ze niet allebei tegelijk bevatten. Het móet iets doen om de spanning op te lossen. Cartoonist en schrijver Scott Adams noemde het “two movies on one screen” — het fenomeen waarbij twee groepen naar exact dezelfde gebeurtenissen kijken en totaal verschillende films zien. Letterlijk twee verschillende realiteiten. En in Nederland, zegt Van Stigt, kan men die spanning niet verdragen zonder in de emotie te schieten. In Rusland lukt dat blijkbaar wél. Kijk de twee video’s achter elkaar en je ervaart de dissonantie live. Hier zit Dolf van Wijk fout. Want een mens kan best zien dat persoon A overtuiging a heeft, en persoon B overtuiging b.  Zelf kan hij a geloven of b geloven of zelfs c geloven. Dat is echt geen probleem.  Bovendien:  zitten Russen dan anders in elkaar dan Westerlingen ?  Nee toch.  De kern van de 'cognitieve dissonantie kwestie is:  Je gelooft in  je hart dat 'a'  de waarheid is,  maar je bent gedwongen te zeggen dag 'b' de waarheid is.  Dat geeft de dissonant: de mis-klank. Daar klopt het niet. In de eerste video: Henri Bontenbal met historicus Beatrice de Graaf. Zij heeft met haar co-auteur Niels Drost 12.000 speeches van Poetin geanalyseerd. Haar conclusie: Poetin radicaliseert. Zijn ideologie is echt — het Groot-Russische Rijk, orthodoxie als staatsdragende religie, de katechon (de keizer die heilige strijd voert tegen het satanische Westen). Het Westen is naïef geweest, heeft aan mirror imaging gedaan — we dachten dat Poetin net zo dacht als wij. Maar de man heeft 26 jaar lang consistent gezegd wat hij ging doen, en deed het ook. Hij is geen rationele machtspoliticus. Hij is een gedreven ideoloog. In de tweede video: historicus Diedert de Wagt met Rusland-kenner Peter van Stigt. Van Stigt doet al dertig jaar zaken met Rusland, spreekt de taal, kent de mensen. Zijn conclusie: Rusland is niet de agressor die ons wordt voorgespiegeld. De NAVO breidde uit ondanks de “not one inch eastward”-belofte. De Minsk-akkoorden waren een farce — Merkel en Hollande gaven het zelf toe. De oorlog had in april 2022 voorbij kunnen zijn in Istanbul, maar Boris Johnson vloog naar Kiev om het akkoord te torpederen. De gemiddelde Rus haat het Westen niet. De Russenhaat wordt hier kunstmatig aangewakkerd. Twee intelligente mensen. Twee onderbouwde verhalen. Eén werkelijkheid. Cognitieve dissonantie in zijn puurste vorm. En jij zit ertussenin met een knoop in je hoofd. De Spiegel die De Graaf bij een Ander Ziet — Maar Niet bij Zichzelf De Graaf introduceert in haar interview een cruciaal concept: mirror imaging. Het Westen, zegt ze, behandelt Poetin alsof hij is zoals wij — iemand met wie je kunt praten en tot een vergelijk kunt komen. “Laten we maar met hem gaan praten,” zeggen Westerse leiders. Bart de Wever stelde voor de sancties af te schalen, “want dan wordt hij weer net als wij.” Dat is de projectie, stelt De Graaf: wij zijn redelijk en toegankelijk voor dialoog, dus hij ook. En dat is naïef, want Poetin is een ideoloog die elk compromis zal gebruiken “om weer verder terug te slaan.” Maar hier wordt het fascinerend. Want De Graaf ziet het mirror imaging bij een ander — en is volledig blind voor haar eigen spiegelbeeld. Haar hele analyse rust op een impliciete aanname: het Westen wil oprecht vrede. Het Westen is redelijk. Het Westen is te vertrouwen aan de onderhandelingstafel. De enige vraag is of Poetin dat ook is. En haar antwoord is: nee. Maar kijk naar de feiten: · Istanbul, april 2022. Een vredesakkoord ligt klaar. Oekraïne blijft onafhankelijk en neutraal, met veiligheidsgaranties. Geen regime change. Geen annexatie van Odessa. Boris Johnson vliegt naar Kiev om Zelensky te vertellen niet te tekenen. Het akkoord sterft. · Minsk I en II. Jarenlang gold het als het grote diplomatieke kader. Tot Merkel en Hollande zelf toegaven: het was tijdrekken om Oekraïne te bewapenen. Nooit bedoeld als echte vredesregeling. · NAVO-uitbreiding. De “not one inch eastward”-belofte aan Gorbatsjov? Genegeerd. Golf na golf schoof de alliantie op naar de Russische grens. En Poetin — de man die volgens De Graaf geen redelijke gesprekspartner is — wat deed hij? Hij viel binnen met slechts 150.000 man. Volgens ervaren militair commentators zoals kolonel Douglas Macgregor of ex-marinier en VN-wapeninspecteur Scott Ritter is dat een veel te klein aantal voor de bezetting van een land van 40 miljoen.(*) Hij trok zich terug uit Kiev als gebaar van goede wil zodra de onderhandelingen serieus werden. Hij stemde in met een akkoord waarin Oekraïne soeverein bleef.   (*) Hitler viel met 2 miljoen soldaten Polen binnen, en was niet eens van plan om het te veroveren, in 1939.   JV.  Dat is niet het gedrag van een ideoloog die per se wil veroveren. Dat is het gedrag van een partij die een deal wil. De Graaf heeft het dus precies omgekeerd. Het Westen is niet de naïeve vredesduif die zij schetst — het is de partij die escaleert en vrede blokkeert. En Poetin is niet de onhandelbare ideoloog die zij beschrijft — hij was in Istanbul bereid tot een reëel compromis. De ware ironie: het mirror imaging dat De Graaf bij anderen diagnosticeert, is in werkelijkheid haar eigen blinde vlek. Zij projecteert haar geloof in de westerse vredelievendheid op de situatie — “wij willen vrede, dus wij zijn de goeden” — en kan daardoor niet zien dat het Westen het vredesakkoord zelf heeft geblokkeerd. Ze kijkt in de spiegel, ziet het Westen, en denkt dat ze de waarheid ziet. Dat is mirror imaging in zijn puurste vorm. Alleen niet bij De Wever. Bij haarzelf. Wat Van Stigt Wél Ziet En hier komt Van Stigt in beeld. Want wat De Graaf niet ziet — dat het Westen escaleert en vrede blokkeert — ziet hij juist haarscherp. Van Stigt kijkt niet naar 12.000 speeches. Hij kijkt naar daden. Istanbul getorpedeerd. Minsk een farce. NAVO-uitbreiding ondanks beloftes. Het Westen zegt vrede, maar handelt als een imperium dat geen tegenspraak duldt. In zijn wereldbeeld is niet Poetin de agressor — het Westen is de agressor, en Poetin reageert op een existentiële bedreiging. De Graafs these — Poetin als gedreven ideoloog die niet te vertrouwen is aan de onderhandelingstafel — botst frontaal met het feitelijke handelen van Rusland in 2022. En hier wringt het met De Graafs these. Want wat Poetin precies wil, weten we niet — niemand kan in zijn hoofd kijken. Maar zijn daden vertellen een ander verhaal dan het agressieve frame dat De Graaf namens het Westen richting Europa uitdraagt. Een onstuitbare ideologische veroveraar die het Groot-Russische Rijk wil herstellen? Die trekt zich niet terug uit Kiev zodra er een deal op tafel ligt. Die stemt niet in met een neutraal, onafhankelijk Oekraïne. Die valt niet binnen met een krijgsmacht die veel te klein is voor echte bezetting. De Graafs these — Poetin als gedreven ideoloog die niet te vertrouwen is aan de onderhandelingstafel — botst frontaal met het feitelijke handelen van Rusland in 2022. De daden wijzen op een partij die een deal wilde. Het Westen weigerde. Wat wèl feitelijk vaststaat is de westerse escalatie. De NAVO-uitbreiding is gedocumenteerd. De gesaboteerde Minsk-akkoorden zijn door Merkel en Hollande zelf toegegeven. Het getorpedeerde Istanbul-akkoord is bevestigd door meerdere bronnen, inclusief de toenmalige Israëlische premier Bennett en Turkse diplomaten. Dit zijn geen meningen of interpretaties — dit zijn gebeurtenissen. De Graafs interpretatie van Poetins vermeende ideologische radicalisering is daarentegen precies dat: interpretatie. Gebaseerd op speeches, op retoriek, op tekstanalyse. Maar de kloof tussen haar interpretatie en Ruslands feitelijke handelen is gapend.    ------ Hieronder in rood mijn eigen toevoeging .  J V   ------ NB: In 2001 had Putin nog hoop dat hij bij de Navo kon aansluiten.    Hij was de eerste die Amerika sterkte wenste na 911.  Hij was de eerste die hulp aan bood aan de VS.  Bush Jr zei dat hij in de ogen van Putin had gekeken en had gezioen dat de man OK was.  Op dat moment was het verstandog van Putin om  de voornemens van de Neocons ( 'We gaan Rusland toch weer kapot maken') even opzij te zetten, en te hopen op een goede samenwerking met de VS.  De Graaf zegt dan:  "Toen was Putin nog niet geradicaliseerd'. Maar vanaf 2003 zette Putin de wester-gebonden oligarchen opzij, en zeker ....  liet dat niet gebeuren.  Rusland zat vol  met subversieve westerse  NGO's die het liefst  half-naakte homo's over de Moskouse Neva wilden laten varen.  De 'belegger'  (dief)  Bill Browder begon een campagne om Putin zwart te maken.  In 2013 werden volop voorbereidingen gemaakt om  Oekraïne los te trekken van de Russische Federatie:  het playboek van Brzezinkski om Rusland te verzwakken werd dus uitgevoerd.  In 2014 pleegde de VS een Coup in Kiev.  Rn  dan ziet mevrouw De Graaf alleen maar: "Putin begon te radicaliseren" Dat WIJ  dit volledig hebben veroorzaakt komt in haar hoofd niet op, blijkbaar .  Een mens is in staat om gigantisch blind te zijn.     ------------- Precies dàt is de kloof waar dit stuk om draait: niet wie er uiteindelijk “gelijk” heeft, maar waarom twee onderbouwde lezingen van dezelfde feiten elkaar in Nederland nooit ontmoeten. De Staat van het Nederlandse Debat En daarmee komen we bij de kern: de armoede van ons publieke debat. Van Stigt raakte de spijker op zijn kop met zijn observatie over dat diner in Moskou: “Daar moet je in Nederland eens om komen.” In Rusland kunnen twaalf mensen met verschillende meningen een avond lang naar elkaar luisteren. In Nederland vliegt iedereen binnen de kortste keren in de emotie. Maar het probleem zit dieper dan emotie. Het probleem is structureel. De gesubsidieerde oude media — NOS, Volkskrant, NRC, Nieuwsuur — opereren met een gesloten front. Het narratief staat vast: Rusland is de agressor, Poetin is een ideoloog, het Westen is de vredesmacht, en wie daaraan twijfelt is een “Poetin-apologist” of “nuttige idioot.” Afwijkende stemmen worden niet uitgenodigd. Als ze al aan tafel komen, is het in de rol van “de dissident” die zich moet verdedigen tegen drie tegenstanders en een moderator met een oortje naar een corrigerende redaktie die de gewenste narratief lijn bewaakt. Denk aan de behandeling van de expert die van Stigt specifiek noemt, Kees van der Pijl. Emeritus hoogleraar internationale betrekkingen, auteur van Flight MH17, Ukraine and the New Cold War. Een man met een academische carrière van decennia. In de mainstream media bestaat hij niet — of alleen als karikatuur. Geen debat. Geen wederhoor. Geen ruimte voor zijn analyse. Gewoon... weg. De nieuwe media — De Andere Tafel, Forum Inside, Blckbx, Lighthouse TV, Ongehoord Nederland, etc. — nodigen wèl consequent gasten met andere meningen uit. Van Stigt krijgt er volop de ruimte. Van der Pijl kan er zijn verhaal doen. De alternatieve media zoeken actief naar het gesprek dat de mainstream weigert te voeren. Maar hier wringt het: als deze platforms een serieuze vertegenwoordiger van het mainstream-geluid uitnodigen — een De Graaf, een Bontenbal, een NOS-journalist — krijgen ze meestal nul op het rekest. De uitnodiging wordt geweigerd. Soms met een beleefde afwijzing, vaker met radiostilte. Het droomdebat - dat Nederland zo node mist Het resultaat: twee parallelle universa die nooit botsen. De mainstream blijft eenzijdig. De alternatieve media blijven — noodgedwongen — ook eenzijdig, omdat de andere kant niet komt opdagen. En de burger blijft achter met twee films op één scherm, zonder dat iemand hem helpt te begrijpen hoe beide waar kunnen zijn — of waarom ze dat niet zijn. De Tafel Die Er Zou Moeten Staan Stel je voor. Geen talkshow met altijd diezelfde koppen. Geen factcheck-kader dat complexiteit reduceert tot “waar” of “onwaar.” Een tafel. Acht stoelen. Een hele middag. Aan de ene kant: Beatrice de Graaf, met haar 12.000 speeches en haar radicaliseringsmodel. Aan de andere kant: Kees van der Pijl, met zijn analyse van machtspolitiek en NAVO-expansie. Tussen hen in: Peter van Stigt, de bruggenbouwer die beide werelden kent. Een militair analist die de legermacht van 150.000 in context kan plaatsen. Een econoom die de cijfers van de-industrialisatie op tafel legt. En ja, een journalist van de NOS of de Volkskrant. Niet als moderator, maar als deelnemer. Iemand die moet uitleggen waarom het westerse narratief vaak iets anders vertelde dan de feiten . De spelregels: geen tijdsdruk. Geen “ja maar.” Geen van-onderwerp-wisselen. Alleen: “Dit is wat ik zie. Dit is waarom ik het zie. Wat zie jij?” Het zal niet gebeuren. Het systeem faciliteert dit soort gesprekken niet. De mainstream verdedigt haar narratief met gesloten gelederen — een open debat met Van der Pijl of Van Stigt is voor hen een risico, geen kans. De alternatieve media willen wel, maar krijgen de hoofdrolspelers niet aan tafel. En toch. Toch is dit precies wat Nederland nodig heeft. Niet om tot één waarheid te komen. Maar om te laten zien dat twee intelligente mensen met totaal verschillende wereldbeelden wél een gesprek kunnen voeren. Dat je het oneens kunt zijn zonder de ander te demoniseren. Dat je kunt luisteren zonder meteen te oordelen. Zodat de kijker meerdere perspectieven voorgeschoteld krijgt om gedegen een eigen mening te kunnen vormen. Dat zou op zichzelf al revolutionair zijn. In deel 2: waarom de overheid nu zelf oproept om “met elkaar te praten” — en waarom die oproep zelf onderdeel is van het probleem dat dit stuk beschrijft. Complotdenkerij is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber. Upgrade naar betaald Je bent momenteel een gratis abonnee van Complotdenkerij. Voor de volledige ervaring kun je je abonnement upgraden. Upgrade naar betaald   Liken Restack   © 2026 Dolf van Wijk Uitschrijven